Start / Blog / Tiel: stilstaand corso bespaart twee ton
Tiel: stilstaand corso bespaart twee ton
Gepubliceerd op door Redactie Duarto.
Er staat een vrouw in Tiel voor een muur van appels en peren, en ze kan niet bedenken waar ze moet gaan staan. Al die jaren koos de wagen zelf het moment: hij kwam langs, je keek, hij was weg. Nu staat het werk stil en moet zij beslissen hoe lang ze blijft.
Het fruitcorso van Tiel is dit jaar een fruitfestival geworden. Er reden geen praalwagens meer door de stad; de kunstwerken van fruit staan stil en bezoekers lopen er zelf langs. De NOS sprak bezoekers die het rijdende corso missen: “Rijdend is toch mooier dan stilstaand.” Vandaag is de laatste dag van de nieuwe opzet.
Het geld ging niet naar fruit, het ging naar de route
De aanleiding is nuchter en staat in één zin van bestuurslid Dennis Voorendt: “De kosten liepen heel snel op, waardoor het uiteindelijk niet meer financieel verantwoord was.” Het probleem zat vooral in de veiligheid rond een rijdende stoet — hekken plaatsen, verkeersregelaars inzetten — en in het tekort aan vrijwilligers. Niet rijden maar stilstaan scheelt 200.000 euro.
Leg die twee dingen naast elkaar en er staat iets dat je zelden zo scherp ziet. Dat bedrag is niet bespaard op het maken van de kunstwerken. Er gaat geen kilo fruit minder in. Het is bespaard op het verplaatsen ervan. Twee ton was de prijs van beweging: van het afzetten van een route, het regelen van kruispunten en het veilig houden van publiek dat aan een rijbaan staat. Het bouwwerk zelf kostte wat het altijd kostte.
Voor wie zich afvraagt waar zo’n traditie aan kapotgaat, is dat het echte antwoord. Niet aan desinteresse — de organisatie meldde juist een hele drukbezochte dag — maar aan de randvoorwaarden eromheen.
Stilstaand is geen afgeslankte versie, het is een ander werk
Hier nemen we stelling, want de meeste berichtgeving leest als een verliesverhaal en dat is het maar half. Corsobouwer Jochem Schoots wijst op iets dat eerder niet kon: “Nu kun je echt een voorstelling laten zien bij een fruitkunstwerk, veel meer theater. Je kunt mensen meenemen in het verhaal.” Dat is geen troostprijs, dat is een andere kunstvorm.
Een rijdende wagen geeft je tien, vijftien seconden vanaf één standpunt, van opzij, op ooghoogte, en altijd in dezelfde richting. Een stilstaand werk laat je rondlopen, van dichtbij kijken naar hoe een peer is vastgezet, terugkomen als het licht verandert. De By Night-versie met verlichting maakt daar volgens de organisatie nog iets anders van. Wie ooit een schilderij eerst op een ansichtkaart zag en daarna in het echt, kent dat verschil: dezelfde afbeelding, een volstrekt andere ervaring. Het is ook waarom wij bij de lastigste stukjes detail blijven zeggen dat je pas begrijpt wat er staat als je ziet hoe het is opgebouwd. Bij fruit is die opbouw bovendien tijdelijk: het materiaal bederft, en dit werk bestaat maar kort.
Een corso kwam naar je deur, een festival niet
En toch, eerlijk is eerlijk: de kant waar wij op staan doet de klagers tekort. Een corso is geen tentoonstelling die toevallig beweegt. Het hele punt was dat het naar jou toe kwam, dat je voor je eigen deur stond, dat je buurman op die wagen zat. Wie nu wil kijken, moet naar het terrein komen, en dat is een andere handeling dan naar buiten stappen. “Dat we geen rijdend corso hebben, missen de Tielenaren heel erg”, zei een bezoekster, en daar is niets sentimenteels aan. Een besparing van twee ton is een boekhoudkundig argument, geen artistiek argument. Wie die twee door elkaar haalt — wij dus, als we niet oppassen — verkoopt een bezuiniging als een vernieuwing.
Eén cijfer dat niet helemaal rond is
Nog iets voor wie precies leest. In hetzelfde bericht staat dat het corso na zo’n 70 jaar plaatsmaakt voor een festival, én dat het sinds 1961 door Tiel reed. Tussen 1961 en 2026 zit 65 jaar. Waarschijnlijk telt het eerste getal de voorlopers mee — het begon als een lokale oogstviering en dat soort feesten kent zelden één geboortejaar. Maar als je ergens leest dat iets “70 jaar oud” is terwijl het startjaar erbij staat, is het de moeite waard om even af te trekken. Bij tradities lopen het gevoelde en het gedocumenteerde begin vaker uiteen.
Ga vandaag kijken als je in de buurt bent; het is de laatste dag van deze opzet. Ga niet naar het geheel, maar zoek bij één werk de plek op waar je ziet hoe het vast zit — de constructie achter het fruit. Dat is het deel dat je tijdens een rijdende stoet nooit hebt gezien, en het is precies waar de makers hun maanden in stoppen.
Dat publiek en geld elkaar in de weg zitten, is in de kunstwereld geen Tiels probleem. Toen in Wenen een diamantketting zo uit een museumvitrine werd meegenomen, ging het gesprek daarna ook niet over het object maar over de kosten van bewaking eromheen.
Volgend najaar staat de echte toets. Nederlandse corso’s staan op de Unesco-lijst voor immaterieel erfgoed. Die lijst beschermt een praktijk, en de praktijk hier is het bouwen — niet het rijden. Dat is onze lezing, de NOS zegt er niets over. Blijft het aantal bouwers volgend jaar op peil, dan heeft Tiel een vorm gevonden. Zakt het weg zodra het feest van de straat af is, dan lag de aantrekkingskracht toch in de stoet.
Schrijft bij Penseel & Cijfer over schilderen op nummer — nuchtere uitleg, eerlijke tips en een geruststellende stem voor wie net begint of al jaren schildert.
Stel je vraag